Spogplase in gedrang
2010-10-28 07:30
Johannesburg - Tientalle spogplase in die Viljoenskroon-gebied word bedreig nadat ’n omstrede mynmaatskappy die reg verkry het om op 162 plekke langs die Vaalrivier vir steenkool te prospekteer.
Die departement van minerale bronne het die prospekteerregte toegeken sonder dat grondeienaars langs die rivier gekonsulteer is – iets wat wetlik vereis word.
Omgewingskenners is dit eens dit sal lei tot steenkoolmyne langs die Vaalrivier en dat dit ’n ekologiese katastrofe vir Suid-Afrika se belangrikste rivier inhou.
Die prospekteerreg is aan Imperial Crown Trading (ICT) toegeken. ICT het noue bande met die ANC en was onlangs in die nuus toe hy mineraalregte vir 21,4% van die Sishen-staalmyn in die Noord-Kaap verkry het.
Dié regte is sowat R9miljard werd en het pres. Jacob Zuma se seun, Duduzane Zuma, in ’n potensiële multi-miljoenêr verander.
’n Stigterlid van ICT, adv. Phemelo Sehunelo, het Woensdag erken dat sy maatskappy “nog nie met grondeienaars gekonsulteer het nie”.
Die wet vereis dat breedvoerig met grondeienaars gekonsulteer moet word voordat lisensies toegeken kan word. Grondeienaars moet ook geleentheid gebied word om op ’n omgewingsbestuursplan kommentaar te lewer. Nie een van die boere is gekonsulteer nie.
Die Viljoenskroonse Landbou-unie het vandeesweek met hul regsverteenwoordigers vergader om te besluit hoe hulle daarop gaan reageer.
Dit is nog onbekend presies op hoeveel plase daar prospekteerregte is, maar die voorsitter van dié unie, Jan Potgieter, het gesê daar is baie min plase wat nie geraak word nie.
Hy het gesê van die boere het in Junie kennisgewings van ICT en nog ’n mynmaatskappy ontvang dat hulle op plase wil prospekteer. Die boere het dié briewe vir hul prokureur aangestuur.
Dié prokureur, mnr. Dawid Senekal, het gesê hy het aan die maatskappye teruggeskryf en hulle uitgenooi om met die boere te kom konsulteer. Hy sê hulle het nooit weer iets gehoor nie.
Dit blyk nou dat ICT reeds in Mei verlede jaar om dié prospekteerlisensies aansoek gedoen het en dat dit kort daarna deur die departement bloot goedgekeur is.
’n Woordvoerder van die departement het by navraag gesê amptenare is besig om ICT se aansoek te bestudeer en sal vandag kommentaar lewer oor die wyse waarop die lisensie toegestaan is.
Potgieter het gesê die boere het hul prokureur opdrag gegee om eers vas te stel presies wat aan die gang is en hoeveel boere geraak word voordat hulle op enige regsaksie gaan besluit.
“Dit is ’n plaasgemeenskap dié en wat gaan gebeur as hier nou skielik myne kom?
“Ons water en grond gaan verswak. Ons is bekommerd dat ons nie meer kos sal kan produseer nie.”
’n Voorste omgewingspesialis, dr. Koos Pretorius, het gesê hy vind Sehunelo se uitlating verstommend.
“Die wet is nie nagekom nie en die aansoek moes nooit goedgekeur gewees het nie. Dit is ’n skandaal wat baie ernstige gevolge vir die omgewing inhou.”
Pretorius, wat ook direkteur van die Federasie vir ’n Volhoubare Omgewing is, het gesê die toekenning van die prospekteerregte beteken dat die regering in beginsel besluit het om steenkoolmyne langs die Vaalrivier toe te laat.
Hy het gesê myne kan die rivier vir honderde kilometers vergiftig en miljoene mense se drinkwater bedreig. Die Vaalrivier is die enigste varswaterbron vir meer as 10miljoen mense – ’n vyfde van die bevolking. Dele van die rivier aan die onderkant van die Vaaldam is reeds deur mynbedrywighede só besoedel dat sy water bykans ondrinkbaar is.
- Volksblad