‘Speel vir tyd met mynnasionalisering’

2010-11-21 08:56

Llewellyn Prince

Myne in Suid-Afrika hoef nie genasionaliseer te word om swart eienaars te kry nie omdat ’n staatsbeheerde mynmaatskappy reeds landwyd om 121 prospekteer- en mynregte aansoek gedoen het.

Adv. Anton Alberts van die VF+ het Woensdag so gesê nadat die ANC aangekondig het hy gaan twee navorsers aanstel om die wenslikheid van nasionalisering te ondersoek.

Die ANC se besluit kom nadat sy jeugliga-president, Julius Malema, die kwessie die afgelope jaar verskeie kere vurig aangeroer het. Die party se nasionale algemene raad in Durban het gevolglik besluit om dit verder te voer.

Gwede Mantashe, sekretaris-generaal van die ANC, het Maandag gesê die party het besluit die navorsing moet einde 2011 klaar wees sodat nasionalisering van myne op die ANC se beleidskongres in 2012 gedebatteer kan word.

Floyd Shivambu, jeugliga-woordvoerder, het die ANC egter gewaarsku die navorsers moet nie ’n tegnokratiese of akademiese studie doen nie, maar aandag skenk aan ekonomiese transformasie.

Alberts het gesê die jeugliga se verwagting dat die navorsers nie onafhanklik sal wees nie, is nie logies nie. Volgens hom moet die jeugliga daarvan kennis neem dat die staat “binnekort só ’n groot aandeel in die mynwese (deur die staatsbeheerde mynmaatskappy African Explora­tion Mining and Finance Corpora­tion (AEMFC) sal hê, dat nasionalisering nie nodig sal wees om die eienaarskap van myne in groter mate in swart hande te plaas nie”.

Alberts sê Buyelwa Sonjica, voormalige minister van waterwese en omgewingsake, het onlangs op ’n vraag van hom in die parlement gesê AEMFC het tans reeds 27 prospekteerregte en een mynreg.

“’n Verdere 94 aansoeke vir prospekteerregte en een vir mynregte word tans ook vir goedkeuring ten opsigte van AEMFC oorweeg.”

Prof. Willie Breytenbach, emeritus-professor aan die Universiteit van Stellenbosch, sê alles sal afhang wie dié navorsers is.

“Ek dink egter nie hier gaan veel van kom nie. Soos ek dit sien, speel die ANC nou vir tyd en hulle probeer hul strydende faksies gelukkig hou omdat die plaaslike verkiesings volgende jaar en hul beleidskongres in 2012 plaasvind.

“Dit lyk of die ANC met die aankondiging Maandag sy faksies tot dan gelukkig wil hou.”

Volgens Breytenbach skep dit egter onsekerheid in die mynbedryf en dit skrik beleggers af.

Breytenbach sê die ANC vra mynmaatskappye ook om saam te werk met die navorsing, “maar hoe sal hulle dit wil doen as myne genasionaliseer gaan word?”.

Intussen het Senzeni Zokwana, president van die mynwerkersvakbond NUM, nasionalisering van myne as roekeloos en ondeurdag bestempel wat geen vrugte gaan afwerp nie, berig Reuters.

Zokwana bevraagteken Malema se motief daarvoor.

Zokwana het die ANC ook gekritiseer omdat ’n persepsie by buitestanders geskep is dat ingrypende veranderings in die mynbedryf kom, terwyl dit nie die geval is nie.

“Ek glo daar is geen bedreiging vir enige belegger nie. Die kwessie sal in 2012 gedebatteer word en, met die feite tot ons beskikking, dink ek nie dit sal realiseer nie.”