Politici in rade se dae getel
2011-06-17 12:28
Kaapstad. – ’n Omstrede wetsontwerp wat senior politici sal verbied om bestuursposte in munisipaliteite te beklee, sal voor volgende jaar se plaaslike verkiesings op die wetboeke wees.
Sicelo Shiceka, minister van samewerkende regering en tradisionele sake, is onverbiddelik oor die noodsaaklikheid van die wetgewing, ondanks kritiek dat dit politici se grondwetlike regte inperk.
Die Wysigingswetsontwerp op Munisipale Stelsels het ten doel om munisipaliteite te depolitiseer en te verhinder dat dienslewering weens politieke binnegevegte verlam word. Dit verbied munisipale en senior bestuurders om in politieke partye se topposisies – waaronder as voorsitter, sekretaris of tesourier – op nasionale, provinsiale of streekvlak te dien.
“Afgevaardigdes by die ANC se nasionale hoofraadsvergadering het gesê die wet moet kom.
“En dit sál, daaroor is geen twyfel nie. Dit gaan voor die (plaaslike) verkiesings gebeur,” het Shiceka gister in ’n onderhoud aan Beeld gesê.
Nomaindia Mfeketo, voorsitter van die ANC se subkomitee oor regering, het verlede week in Durban gesê die probleem met politici in senior bestuursposte is “eerder ’n interne partykwessie” en wetgewing is dalk nie die oplossing nie.
“Dit is háár mening, die regerende party het reeds gesê: ‘Gaan voort’,” het Shiceka gister teruggekap.
Die wetsontwerp is verlede maand na die Nasionale Ekonomiese, Ontwikkelings- en Arbeidsraad (Nedlac) verwys omdat sekere klousules op bestuurders se diensvoorwaardes betrekking het. Shiceka hou vol die wet is dringend noodsaaklik om munisipaliteite in professionele werkomgewings te transformeer.
Die wet sal hom magtig om regulasies uit te reik om minimum standaarde vir die vaardighede, ervaring en kwalifikasies vir munisipale en senior bestuurders af te dwing. Aanstellings wat nie daaraan voldoen nie sal kragtens die wetsontwerp nietig verklaar word. Dié regulasies is nodig omdat talle munisipaliteite bestuurders aanstel wat nie die werk kan doen nie.
Intussen het Lechesa Tsenoli, ANC-LP en voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor samewerkende regering, gister gesê hy twyfel of die komitee die wetsontwerp betyds sal afhandel.
“As daar ingrypende veranderinge ná die Nedlac-proses is, sal die minister die wet van voor af by die parlement moet indien.”
Shiceka het gister uitkomsgerigte ooreenkomste met die nege provinsiale LUR’e vir plaaslike regering gesluit.
Die LUR’e het op hul beurt ooreenkomste met burgemeesters en senior munisipale bestuurders gesluit wat bepaal dienslewering moet versnel en onderbesteding moet verhinder word.
Munisipaliteite moet voorts so bestuur word dat belangrike basiese dienste soos water, sanitasie, elektrisiteit en vullisverwydering voorsien word, het Shiceka gesê.
Volgens hom het 95% van die 283 munisipaliteite oor die land heen hul regrukplanne reeds gefinaliseer. “Dit gaan baie goed.”
Shiceka se omkeerstrategie moet eindelik verseker dat munisipaliteite in gemeenskappe se basiese behoeftes voorsien, dat daar deursigtigheid en aanspreeklikheid is, dat wanbestuur en korrupsie tot ’n einde kom en dat professionele mense aangestel word.
Ministers se teikens bekend
Collins Chabane, minister in die presidensie gemoeid met evaluering, het gister dié doelwitte bekend gemaak wat pres. Jacob Zuma en sy kabinet sal nastreef:
- Om die gehalte van basiese onderwys te verbeter;
- ’n Lang en gesonde lewe vir alle Suid-Afrikaners;
- Almal moet veilig voel en wees;
- Die skepping van behoorlike werkgeleenthede;
- ’n Geskoolde en vaardige arbeidsmag;
- Doeltreffende en mededingende ekonomiese infrastruktuur;
- Volhoubare landelike gemeenskappe met voedselsekerheid vir almal;
- Volhoubare huisvesting en ’n beter huislike lewe;
- ’n Verantwoordbare en doeltreffende plaaslike regeringstelsel;
- Natuurlike hulpbronne en omgewingsbates wat behoorlik beskerm en uitgebrei word;
- ’n Beter Afrika en wêreld deur ons bydrae tot globale verhoudinge; en
- ’n Bekwame staatsdiens en bemagtigde, regverdige en inklusiewe burgerskap.
Elke minister het prestasie-ooreenkomste met Zuma gesluit om die doelwitte te behaal wat op sy of haar portefeulje van toepassing is en ministers op hul beurt uitkoms- gerigte ooreenkomste met LUR’e, hoofde van staatsondernemings en departementshoofde.
Chabane sal die departemente evalueer en aan Zuma verslag doen. Kwartaallikse prestasieverslae sal ook voorgelê en dan openbaar gemaak word.