Handves opgestel vir godsdiensregte
2010-11-14 06:29
Rapport
Verskeie godsdiensregte – van die reg om godsdiens op skool te beoefen tot die reg van gelowige mediese personeellede om nie sekere mediese prosedures uit te voer nie – kan in die toekoms uitdruklik in Suid-Afrikaanse wetgewing opgeneem word.
’n Groep invloedryke godsdiensleiers het ’n proses aan die gang gesit om ’n handves van godsdiensregte en -vryhede aan die parlement voor te lê in die hoop dat dit uiteindelik in wetgewing opgeneem sal word.
Dié groep, wat verteenwoordigers van verskeie Christelike kerke (waaronder die Gereformeerde susterkerke, die Katolieke en onafhanklike evangelistiese kerke), asook gelowe soos Islam, die Judaïsme en tradisionele Afrika-gelowe insluit, het einde verlede maand dié handves op ’n beraad in Johannesburg onderskryf en hoop om in die komende maande nóg steun daarvoor te werf.
Uiteindelik word beplan dat ’n raad wat by die Kommissie vir Taal en Kultuurregte erkenning geniet dit aan die parlement sal voorlê sodat hulle wetlike status daarvoor kan beding. ’n Stuurkomitee is aangestel om so ’n raad saam te stel.
Volgens prof. Rassie Malherbe, grondwetkenner aan die Universiteit van Johannesburg en een van die leidende figure in die opstel van die handves, bepaal art. 234 van die Grondwet dat die parlement handveste van regte kan bekragtig as dit nie met die Grondwet bots nie. Sulke handveste kan dan implisiete regte uitdruklik maak.
“Die gelykheidswet gee byvoorbeeld ‘vleis’ aan die grondwetlike reg op gelykheid. Net so hoop ons die handves van godsdiensregte en -vryhede kan ‘vleis’ gee aan die reg op godsdiensvryheid.”
Die handves, wat glo die steun van prominente figure soos past. Ray McCauley het, het ontstaan uit ’n reeks teologiese konferensies wat ’n paar jaar gelede by die Universiteit van Stellenbosch gehou is. Die Stellenbosse NG teoloog prof. Pieter Coetzen is die sameroeper van die stuurkomitee.
Die handves bepaal uitdruklik dat elke landsburger die reg het om vrye uitdrukking aan sy geloof te gee (hoewel mense ook die reg het om nié te glo nie).
Heelwat van die bepalings kan implikasies hê vir kwessies wat die laaste jare omstrede was.
So byvoorbeeld lui ’n bepaling: “Elke openbare opvoedkundige instelling mag ’n bepaalde godsdienstige of ander etos aanneem, solank dit op ’n billike, vry en vrywillige en nie-diskriminerende basis beoefen word, en met behoorlike inagneming van die regte van minderhede.”
Dié bepaling het duidelike implikasies vir die debat oor skolegodsdiens.
Elders bepaal die handves die staat kan niemand dwing om in stryd met hul oortuigings “bepaalde dienste te lewer of daarvoor verwys te word nie, insluitend mediese of verwante dienste of prosedures”, ’n bepaling wat, indien dit wet sou word, onder meer aan verpleegpersoneellede en dokters die reg sou gee om te weier om aborsies uit te voer.
Indien die handves wet word, sê Malherbe, “sal dit baie dinge uitstippel wat tans nog in die lug hang”.
“Die Grondwet bepaal as daar so ’n wet is, moet ons voorkeur gee aan die inhoud van daardie wet.”
Volgens hom het die Menseregtekommissie en die Kommissie vir Taal- en Kultuurregte begrip vir hul aspirasies.
- Rapport