Grondbesetters keer boer om te oes
2009-12-22 07:45
Johannesburg - Verlede jaar het Whiskey Kgabo sowat R480 000 se mango’s op sy plaas in Limpopo geoes.
Vanjaar kon hy niks oes nie omdat plaasbesetters hom keer.
Kgabo boer op Balloon, sy plaas van 65 ha naby Trichardtsdal, tussen Tzaneen en Lydenburg.
Hy is sedert 1992 ’n suksesvolle kommersiële boer en het in 2005 sy drie plase aan die staat verkoop as deel van die regering se grondeise-program.
Weens ’n selferkende administratiewe fout van die grondeisekommissie is net twee van die drie plase aan die staat oorgedra. Die staat het intussen nog net R2 miljoen - sowat die helfte van die ooreengekome verkoopprys - aan Kgabo uitbetaal.
’n Ooreenkoms is destyds bereik dat Kgabo met sy boerdery kon voortgaan op die middelste van die drie plase, wat aanmekaar grens, totdat die res van die geld betaal is.
Kgabo kon ook aanbly in ’n huis op een van die ander plase omdat daar nie ’n huis is op die plaas waar hy boer nie.
’n Paar maande gelede het sowat 100 mense Kgabo se plaas beset.
Die besetters, wat hulself die Banareng-ba-Mantjana-gemeenskap noem, eis die grond op en beweer hulle is die wettige eienaars. Kgabo se plaaswerkers is ook van die plaas verjaag.
Die polisie het die betreders in ’n stadium verwyder, maar twee dae later hulle het teruggekeer.
“Ek wou ses maande hê om eers my mango’s te oes voordat ek die plaas sou verlaat, want in daardie stadium het ek reeds die bome gesnoei, besproei en bemes. Hulle wou nie en het gesê ek moet dadelik padgee,” het Kgabo gister gesê.
“Nadat die grond beset is, het die grondeisekommissaris eers ná vier dae - op ’n Saterdag - hier opgedaag.
“Hy het die besetters gevra om my genoeg tyd te gee om om my sake af te handel.
“Hulle (die grondbesetters) is deur die polisie verwyder, maar was twee dae later terug en het gesê ek moet dadelik pak en maak dat ek wegkom.
“Ek voel die grondeisekommissaris moes gekeer het dat my grond beset word.
“Hy het onderneem dat ek ‘gou’ uitbetaal sal word, maar ek het nog steeds nie my geld nie. Ek het nie ’n enkele mango geoes nie,” het Kgabo gesê.
Die departement van landelike hervorming en grondsake het vroeër vanjaar te kenne gegee ’n geldtekort maak dit moeilik om plase te koop wat reeds vir restitusie-doeleindes geoormerk is.
Dr. Theo de Jager, adjunkpresident van die landbou-organisasie Agri SA, het gesê die Banareng-ba-Mantjana-gemeenskap se eis is in 2001 deur die destydse grondeisekommissaris afgekeur en die grond is in Maart 2005 aan die Sekokoro-gemeenskap toegeken.
“In April daardie jaar (2005) het die grondeisekommissie toegegee daar was ’n administratiewe fout met die oordrag en dit sou so gou moontlik reggestel word.
“Dis meer as vier jaar later en niks het gebeur nie,” het De Jager gesê.
Tele Maphoto, Limpopo se grondeisekommissaris, het gesê hy weet nie wanneer Kgabo sy geld sal kry nie.
- Beeld
- Beeld