'Geweld teister wit én swart boere'
2011-02-27 08:44
Johannesburg - In die Swartruggens-distrik in Noordwes is wit én swart boere keelvol vir geweldsmisdaad.
Hulle deel die kommer dat ’n gebrek aan plaasveiligheid voedselproduksie ernstig kan ondermyn en dring daarop aan dat die regering die Grondwet gehoorsaam deur boere, hul gesinne en werkers te beskerm.
Maar hulle verskil oor die redes vir die verfoeilike geweld.
“Dit is lankal nie meer net plaasaanvalle nie, dis terrorisme!” sê Ben Marais, streekspresident van die Transvaalse Landbou-Unie (TLU), Paul van der Walt, streeksveiligheidshoof van die TLU, en Wilhelm Rocher in ’n gesprek met Rapport in die TLU se kantoor.
Dié drie is dit eens dat etniese suiwering die hoofmotief agter plaasmoorde is. Roof is volgens hulle bloot ’n bysaak.
“Jy sit nie vir ure in iemand se huis en wag hom in as jy wil roof nie. Jy brand nie ’n vrou met gesmelte plastiek nie. Rowers vat wat hulle wil hê en gee pad,” sê Rocher.
Volgens hulle is die rede vir die gebruik van uitermate geweld om vrees en wanhoop te saai en om boere van hul plase te verdryf.
“Die regering regeer die volk, maar nie die grond nie. Grond is meestal in private besit. Deur ontslae te raak van die boer wat die grond besit, kan jy beheer kry oor die grond,” sê Rocher.
Sy pa is in 1995 op sy plaas vermoor.
Hy sê wanneer ’n boer vermoor word, kan dit tot sewe jaar duur voordat die plaas weer ten volle produktief is.
“Die boedel moet afgehandel en die plaas moet verkoop word. In daardie tyd is die plaas onproduktief en dit het ’n negatiewe uitwerking op die voedselbedryf.”
Van der Walt verduidelik: “Die vermoorde boer se eie gesin is sonder inkomste. Ook sy lojale werkers kan hul inkomste verloor sou die nuwe eienaar besluit om hulle nie in diens te neem nie.”
En jong mense kies nie meer boerdery as ’n beroep nie weens die gevare. Volgens Rocher het die aantal boere in die land die afgelope 20 jaar drasties verminder.
“Wat gaan oorbly? Waar gaan die mense kos kry? Hulle moet ophou om ons uit te boender.”
Maar Jeffrey Chirwa, wat saam met die drie wit boere aan die gesprek deelgeneem het, sê swart boere loop ook deur.
“Misdaad is nie net die wit boere se vyand nie, dit is almal se vyand,” sê Chirwa, wat met beeste en bokke boer.
Hy verskil oor die redes vir geweldsmisdaad. Hy meen ekonomiese faktore en geskille tussen werkgewers en werkers is van die redes vir aanvalle op boere van enige velkleur.
Ook hy voel onveilig wanneer hy snags op sy plaas werk, al woon hy nie voltyds op sy plaas nie. Misdadigers het hom al op sy plaas kom dreig, vertel hy.
- Rapport