Wat is Afrikanerkultuur?
2010-02-11 08:30
Nadat Pretoria se naam vir 'n vlietende oomblik Tshwane was, het Afriforum hul lof teenoor minister Xingwana uitgespreek oor sy die onverwagte naamsverandering teruggetrek het. Sy is bedank vir haar groothartigheid en die kwessie word nou in die breë beskou as 'n soort kulturele oorwinning vir die Afrikaner. Dit is asof almal skielik soos Totius se boompie weer orent kom en skrou: “vat so – ons lê nog lank nie!”
Dit is voorwaar 'n seëviering vir almal wat daarop aanspraak maak dat hulle Afrikaners se kultuurregte probeer beskerm. In sommige opsigte kan die vasklou aan Pretoria se naam selfs as edel beskou word. Ongetwyfeld is dit 'n poging om seker te maak dat 'n belangrike segment van Suid-Afrika se kleurvolle geskiedenis bewaar word en agting geniet. Dis mooi en goed en reg. En tog skort iets.
Dat Afrikaners positief oor die woordjie “Pretoria” kan wees, is verstaanbaar. Wat egter vreemd is, is dat almal negatief is oor die woordjie “Tshwane”.
Daar word dikwels aangevoer dat eersgenoemde deel uitmaak van Afrikanerkultuur en laasgenoemde nie, maar niemand definieer ooit wat presies Afrikanerkultuur nou eintlik behels nie – en hoekom die woordjie “Tshwane” nie deel daarvan kan wees nie. (Is die een dan meer “Afrikaans” as 'n ander een? Daar is nie juis 'n taalkundige argument hiervoor nie - woorde is nie Afrikaans omdat dit in woordeboeke is nie – dit is in woordeboeke omdat Afrikaanssprekendes dit gebruik.)
Derhalwe, wat is Afrikanerkultuur?
Bevat dit koeksusters?
Maar natuurlik.
Ossewa’s?
Ongetwyfeld.
Tombolatafels en ouderlinge en jong mans wat Grens toe was?
Sonder twyfel: ja. En hiermee is daar niks fout nie. Maar wat van Francois van Coke, Jack Parow en Die Antwoord wat 'n karakter op meesterlike wyse beskryf as “doosdronk”? Is hulle deel van die Afrikaner se kultuur? Wat van Steve Hofmeyr wat sing oor 'n vrot pampoen en 'n vreemdkleurige bul wat nie van die vloer af kan eet nie? NP Van Wyk Louw wat dig oor die drinker in sy kroeg? Vernon Koekemoer-grappies? Orkney Snorkney? Is hulle deel van die volk se kollektiewe psige?
Natuurlik.
Maar daar is geen verband tussen Die Antwoord, Steve Hofmeyr en NP Van Wyk Louw nie. Daar is niks wat hulle aanmekaarbind behalwe vir die feit dat hulle aanmekaargebind is nie. Hulle is nie deel van Afrikanerkultuur omdat hulle dieselfde is nie. Inteendeel. Hulle is deel daarvan bloot omdat hulle is. Afrikaners het algaande besluit om hulle te assimileer, al het hulle nie veel met mekaar uit te waai nie. Dit kon netsowel nie die geval wees nie.
Hoekom kan dieselfde dan nie met Tshwane gedoen word nie?
Kultuur is vloeiend en vlietend. Vandag se Pretoria is môre se Tswhane; vandag se Ndebele, Koisan en Nguni is môre se Afrikaans. (Vra maar vir “toi-toi”, “dagga” en “donga”.) En môre se Tshwane is 'n volgende generasie se Afrikanertrots – 'n naam wat kinders eendag (sou die stad se naam wel verander) hand en tand sal probeer bewaar, nes hul ouers dit met die vorige naam gedoen het. As iemand dit dan van Tshwane na, sê, Sponheim wil verander, sal daardie generasie bes moontlik ook konserte en berade hou. Hulle sal dink dit was nog altyd bedoel om Tshwane te heet. Hulle sal dink dit is deel van hul trotse kultuur. Hulle sal dit assosieer met goeie herinneringe.
Hulle sal waarskynlik dink Sponheim is van die duiwel, anti-Afrikaner en 'n bedreiging vir alles wat hulle lief het se voortbestaan.
En hulle sal, nes hul voorouers, die pot missit.
Die vasklou aan Pretoria se naam spreek van kultuurtrots – en dit is goed. Dit spreek egter ook van 'n hardkoppige onvermoë om aan te pas, van 'n soort vasklou aan die verlede en 'n wanbegrip van kulturele ontwikkeling.
Pretoria is ongetwyfeld deel van alle Afrikaners se kultuur. Hiermee is daar weinig fout. Die ontbeantwoorde vraag wat egter in die lug bly hang, is hoekom op dees aarde Tswhane nie ook deel daarvan kan wees nie?
– Johan Swarts is 'n skrywer, vervaardiger en sosiale mediakenner. Hy is 'n behendige fabriseerder van digitale media, lief vir filosofie en verknog aan musiek. Sy blog is te vinde by http://gormendizer.co.za
Stuur jou kommentaar aan Johan
Neem kennis: Nuus24 is ten gunste van vryheid van spraak en 'n diversiteit van sienings. Die opinies van rubriekskrywers wat op Nuus24 gepubliseer word is hul eie, en verteenwoordig nie noodwendig die sienings van Nuus24 nie.