Senings, vet en vlees
2010-09-16 07:33
Die eerste keer in my kort bestaan waar ek gehuiwer het om vleis te koop, was 'n paar maande gelede in 'n winkel in Groenpunt. Ek het verby die vleisafdeling geloop en dadelik opgelet hoeveel moeite gedoen is om die rakke te orden, die industriële verkoelingsisteem deel van die afdeling se ontwerp te maak, die verpakte vleis netjies uit te stal onder aantreklike beligting.
Bo die afdeling, klinies in rooi, het die woord "Butchery" gepryk.
Dit was een van daai rare oomblikke waar 'n begrip wat jou lewe lank nog vir jou normaal was, skielik vreemd voorgekom het. Om iets te "butcher", het ek skielik besef, is 'n onsaglik gewelddadige aksie. In die geval van die stukkies vleis op die rakke het dit immers beteken om weefsel weg te stroop, om die bron van daardie weefsel effektief en georganiseerd te vermoor, om deur die bloed en die pyn te kom sodat iemand gevoed en wins verdien kan word. Bowenal: om te vermink verby die punt van herkenbaarheid.
Die goed wat jy uit die pakkie haal, is nie stukke diere nie. Dis tjoppies, filette, sosaties. “Skaap” of “bees” is nie naamwoorde nie, dis adjektiewe.
Soos menige Afrikaner het ek grootgeraak in 'n kultuur waarin dit normaal is om te braai – waar die vet, bloed en ander onaardige goed wat uit die vleis op die kole val nie vreemd of walglik is nie, maar ‘n welkome geluid wat gedagtes van samesyn oproep. (Laat dit egter nou net uit óns vloei. Dan gril ons ons dood.) Ek het dit nog altyd geweet, maar op daai dag het ek vir die eerste keer behoorlik beséf dat alles in die pakkies voor my eens geleef het. Dat ons daagliks die taboes eet wat net so deel van ons as van enige ander dier is: Bloed. Sening. Snot. Vlees.
Voor die netjies ontwerpte “butchery” het ek begin verstaan waarteen vegetariërs kapsie maak. Diere kan pyn en angs ervaar. Om hulle dood te maak vir kos en hierdie belewenisse aan hulle op te dwing, is op die oog af immoreel. ‘n Mens kan tog nie anders as om hierdeur gewalg te word nie?
Tog – terselftertyd is so ‘n standpunt vir my ietwat absurd. Mense, soos ander diere, wil lewe. Om te lewe, moet ons brandstof kry – moet ons ander organismes inneem sodat ons genoeg proteïene, yster, kalsium, aminosure en ‘n rits ander noodsaaklike voedingstowwe kan inneem om aan die gang te bly. Diere is sodanige organismes. Diere is diere – ons is diere. Diere maak dood om te bly lewe – en dit word beskou as normaal. Hoekom dan ook nie ons nie?
Voer ‘n mens so ‘n argument, slaan jy natuurlik ‘n gevaarlike koers in, waar daar geredeneer kan word dat, indien dit in die haak is om diere dood te maak vir voedig, ons mense ook vir dieselfde doeleindes kan doodmaak.
Daar’s baie sulke redenasies. Soos argumente oor godsdiens raak hulle dikwels onverdraagsaam, is hulle eintlik gebaseer op weersprekende premisse wat niemand juis reg of verkeerd kan bewys nie en wat verseker dat niemand ook werklik mekaar sal saamstem nie. Ek het hulle almal een vir een deurgepraat in my kop. Nie een het sin gemaak nie.
So daar staan ek toe - ek en my ou morele bewussyntjie, lekker verward in ‘n kettingwinkel se vleisafdeling. Uiters bewus van my eie vleeslikheid, uiters bewus van die vleeslikheid van die netjies verpakte dierdele voor my in die verkoelde staalrakke. Ewe bewus van my honger maag as die slagting wat moes plaasvind sodat ek dit kan stil. Die pakkies vleis voor my was terselftertyd reg en verkeerd. Ek wou nie ophou vleis eet nie. Ek wou nie die vleis koop nie. Alles voor my was skielik net onverklaarbaar vreemd.
Is dit evolusie se slinkse naletanskap aan ons? Probleme waarvoor daar nie oplossings is nie?
– Johan Swarts is 'n skrywer en vervaardiger. Hy is 'n behendige fabriseerder van digitale media, lief vir filosofie en verknog aan musiek. Sy blog is te vinde by http://gormendizer.co.za, en jy kan hom hier volg op Twitter.
Stuur jou kommentaar aan Johan
Neem kennis: Nuus24 is ten gunste van vryheid van spraak en 'n diversiteit van sienings. Die opinies van rubriekskrywers wat op Nuus24 gepubliseer word is hul eie, en verteenwoordig nie noodwendig die sienings van Nuus24 nie.