Onbewus van ons erfenis
2009-12-28 08:26
Prof Fritz Ponelis is verlede week aan kanker oorlede.
Die kans dat jy dit weet, is waarskynlik skraal. Behalwe dat die vorige minister van gesondheid se dood dit heeltemal in die media oorskadu het, weet jy waarskynlik ook nie wat 'n onskeibare koppelwerkwoord, 'n enklise of die eksistensiële daar is nie. Die begrip "bepaalde lidwoord" roep dalk vae herinneringe van die Afrikaans wat jy op skool moes leer op, maar dit is nie noodwendig iets waaroor jy opgewonde genoeg sal raak om weer uit te vind wat dit is nie.
Vanselfsprekend weet jy wie Dr Manto Tshabalala-Msimang was. Jy weet ook dat Kurt Darren die hele jaar lank 'n liedjie oor ‘n kaptein en seile gesing het, Joost van der Westhuizen sy tweede vrou verneuk het en Jurie Els en Robbie Klay mekaar in die publiek swartgesmeer het. Wie Prof Fritz Ponelis is en wat hy vir jare gedoen het, is waarskynlik aan jou onbekend.
Op ‘n manier is dit tragies.
Prof Ponelis was een van die merkwaardigste Afrikaanse taalkundiges wat Suid-Afrika nog gesien het. Sy werke Grondtrekke van die Afrikaanse Sintaksis (1968) en Afrikaanse Sintaksis (1979) word tot vandag toe as gesaghebbende bronne in die veld beskou. Sy bydrae tot die Afrikaanse taalkunde was monumentaal – wanneer mense skryf dat sy dood ‘n verlies vir Afrikaans is, is dit nie sommer maar net mooi woorde om ‘n oorledene te prys nie. Dit is werklik die waarheid.
Hy was ‘n taalkundige legende en ‘n wetenskaplike van formaat.
En amper niemand weet dit nie.
Suid-Afrika is vol vurige ondersteuners van Afrikaans. ‘n Mens hoor gereeld hoe die taal se naam rondgegooi word as ‘n soort magiese adjektief – as iets “Afrikaans” is, is dit om die een of ander rede sommer net beter++. Afrikaanse musiek deur Afrikaanse “kunstenaars”, ‘n Afrikaanse vakbond, Afrikaanse kelners, Afrikaanse skole met Afrikaanse onderwysers – dit is alles sommer net ‘n duisend maal beter as enigiets anders op aarde en word ondersteun deur “Afrikanermense” wat “trots Afrikaans” is.
Vra jy een van hierdie trotse liefhebbers van Afrikaans hoeveel van NP van Wyk Louw se essays hulle al gelees het, krap hulle egter kop. Wil jy by hulle weet wat hulle van die Sentrum vir Tekstegnologie op Potchefstroom se bydraes tot die skep van Afrikaanse woordsoortetiketteringsprogramme en speltoetsers dink, word jy met ‘n dolleë staar begroet. En noem jy aan hulle hoe hartseer, hoe ‘n groot verlies vir die Afrikaanse taalgemeenskap dit is dat Prof Fritz Ponelis onlangs oorlede is, is die teenvraag: “Professor...um...wie?”
Want vir die volk is Afrikaans nog te dikwels daai ding wat in die Vyand se visier is en slegs gesteun kan word deur soveel as moontlik sokkietreffers (netjies verpak in CD-omslae met ‘n goeie dosis taalfoute) te koop. Sodat dit nie uitsterf nie en ons almal soos Patayos kan rondtoeterskoeter op Tafelberg. En ons muise wys, natuurlik.
Dit is moontlik een van die grootste ironieë van ons tyd: dat ‘n groep mense hul kulturele erfenis ten alle koste wil bewaar, maar nie regtig weet wat dit is nie. Jaar in en jaar uit word korporatief vervaardigde spookasem aan ons opgedis as ‘n kultuurpanasea en eet ons dit vir soetkoek op. Intussen lê die werklike kultuurerfenis (die tydlose een wat nie oor ‘n jaar deur die nuutste supertreffer vervang gaan word nie) vir die meeste Afrikaanssprekendes eenkant verwaarloos in ‘n donker hoekie.
Prof Ponelis se werk is nou deel van daardie erfenis.
Gaan dit in vrede rus?
– Johan Swarts is 'n skrywer, vervaardiger en sosiale mediakenner. Hy is 'n behendige fabriseerder van digitale media, lief vir filosofie en verknog aan musiek. Sy blog is te vinde by http://gormendizer.co.za.
Stuur jou kommentaar aan Johan
Neem kennis: Nuus24 is ten gunste van vryheid van spraak en 'n diversiteit van sienings. Die opinies van rubriekskrywers wat op Nuus24 gepubliseer word is hul eie, en verteenwoordig nie noodwendig die sienings van Nuus24 nie.