Gevoelens moet nie maatstaf wees
2010-07-29 07:59
Mense verduidelik dikwels hul ongeloof in die bestaan van ‘n teïstiese god met die woorde: "ek kan nie in ‘n God glo wat mense verdoem om vir alle ewigheid in ‘n hellevuur te brand nie. Hoe kan ‘n liefdevolle wese so iets toelaat?"
‘n Mens kan daaroor sê wat jy wil, maar dis ‘n argument met ‘n morele ondertoon waarteen daar kwalik gestry kan word. Min mense hou van kwaaddoeners, wat beteken dat die argument in die meeste situasies die morele hoë grond het. As ‘n vermeende kwaaddoener boonop nie ‘n mens nie, maar ‘n God is wat veronderstel is om per definisie goedaardig en besorgd te wees, kom die argument soveel te meer sinvol voor.
Tog beteken dit nie veel nie.
Die probleem met hierdie manier van redeneer is dat dit heimlik niks meer as die eggo van persoonlike voorkeure is nie. Dit berus op sentiment, maak staat op die speker en sy of haar aangesprokenes se gevoelens oor ‘n bepaalde saak om die retoriese wa deur die drif te trek. “Patos”, noem redenaars sedert Cicero hierdie tegniek: oorreding deur middel van gevoelswaarde.
Gevoelens is nie goed genoeg om die bestaan (al dan nie) van enigiets te bewys nie. Die waarheid was nog nooit ‘n demokratiese proses nie. Feite word nie weggewens of ingestem nie – hulle ís net. Die lug ís bedags net blou. Die seë ís net sout (behalwe, natuurlik, as BP in die prentjie kom). Metale sit uit wanneer hulle verhit word. Organismes sterf. Lig is vinniger as klank. Elektrisiteit skok. Om nie van hierdie feite te hou nie, verander niks aan die feit dat hulle feite bly nie.
Prof Piet Strauss en derduisende Suid-Afrikaners kan byvoorbeeld so hard glo as wat hulle wil dat evolusie die grootste leuen onder die son is – dit verander niks aan die feit dat ‘n biodiversiteit van spesies oor miljoene jare deur middel van natuurlike seleksie ontwikkel het nie. (Dit verander ook niks aan die feit dat Strauss die afgelope week ‘n verleentheid vir die NG-Kerk was nie, maar dis ‘n storie vir ‘n ander dag.) Om te weier om iets te glo, maak dit nie minder waar nie.
Insgelyks, om nie te hou van die ideë van God wat ‘n hel geskep het waar gestorwenes tot in alle ewigheid gepynig word vir hul aardse sondes nie, het niks te make met die bestaan van God of die hel nie. Dis natuurlik nie ‘n baie vriendelike gebaar van God se kant af nie, maar dis kwalik rede genoeg om nie in God te glo nie. Dis oorgenoeg rede om nie van God te hou nie, ja – om te dink dat Hy onregverdig en kleinlik en irrasioneel is. Om egter aan te voer dat jy op grond hiervan nie in God se bestaan kan glo nie, is onsinnig.
Treffendheid is nie die waarmerk van die waarheid nie.
Om ongelowig te bly weens ‘n afkeer aan die hel (of aardse pyn en lyding wat God volgens jou kon keer) is emosioneel gelaai en treffend, maar in wese niks meer as emosionele masturbasie nie.
– Johan Swarts is 'n skrywer, vervaardiger en sosiale mediakenner. Hy is 'n behendige fabriseerder van digitale media, lief vir filosofie en verknog aan musiek. Sy blog is te vinde by http://gormendizer.co.za, en jy kan hom hier volg op Twitter.
Stuur jou kommentaar aan Johan
Neem kennis: Nuus24 is ten gunste van vryheid van spraak en 'n diversiteit van sienings. Die opinies van rubriekskrywers wat op Nuus24 gepubliseer word is hul eie, en verteenwoordig nie noodwendig die sienings van Nuus24 nie.