Dis ons eie lamsakkigheid
2009-11-12 08:40
Die verbete gegillery oor Afrikaans as voertaal by die Universiteit van Stellenbosch is eintlik so onnodig.
Die gille se motiverings val skynbaar in twee kategorieë. Die een is die bekommernis dat Afrikaans as wetenskapstaal ernstig skade kan lei en selfs tot niet kan gaan indien klasse verengels. Die ander behels 'n meer omvattende bekommernis – die vrees dat die afskaf van Afrikaans op tersiêre vlak die taal (en die kulturele erfgoed wat daarmee saamgaan) in die kiem gaan smoor.
Eersgenoemde saak het meriete. Dit is natuurlik onseker hoe ‘n Afrikaanse wetenskapsregister die oorgrote meerderheid van Afrikaanssprekendes ooit gaan raak (dit is nie asof Kurt Darren die deugde van polietileen en termiese uitsettingskoëffisiënte in sy volgende supertreffer gaan besing nie, is dit?), maar dit is beslis 'n geldige standpunt. Taalvorme wat nie gebruik word nie, sterf uit.
Die tweede motivering – die bekommernis dat die verengelsing van Suid-Afrikaanse universiteite uiteindelik die dood van Afrikaans gaan beteken – is egter besig om ‘n verleentheid te raak.
Ons lewe in 'n tyd waar publikasie nie meer die uitsluitlike terrein van mediamaatskappye is nie. Kapitaal, ingewikkelde logistieke vermoëns en rolperse is nie meer nodig om idees aan die massas te kommunikeer nie. Vir ‘n fraksie van die voorafgenoemde koste kan enigiemand met die regte toerusting (en kom ons wees nou maar eerlik – as jy hierdie woorde lees, is jy so ‘n iemand) enigiets in Afrikaans publiseer. Ons kan blog, potgooie opneem, Wikis met kennis vul en videos via die internet aan almal wat wil lees, sien of hoor lewer.
Afrikaners beskik vandag oor die vermoë om hul geliefde taal soos ‘n virus te laat versprei. Wat doen ons met hierdie vermoë?
Nie veel nie, eintlik. Ons wys nog vingers na ‘n rektor hier en ‘n konvokasie daar. Ons skryf woedende woorde vir dagblaaie se briewekolomme wat oor en oor deur dieselfde handjievol deelnemers se diskoerse in beslag geneem word. Ons kla. Hard. Soos omies met bierpense voor televisies wat bevele op die wêreld se fiksste atlete skreeu, sanik ons oor die agteruitgaan van Afrikaans by die oorblywende “Afrikaanse universiteite” asof dit al is wat ons daaraan kan doen.
As Afrikaans uitsterf, sê ons vir onsself, sal dit immers nie ons skuld wees nie. Dit sal húlle skuld wees – daai hensoppers, daai volksverraaiers, daai ANC-gesinde jingos by Stellenbosch. Ons koop mos darem so hier en daar ‘n versameling supertreffers. Ons doen ons nietige deel (deur te kla) en maak dan staat op die armsalige proffies en kultuurleiers om die linguistiese koeksister om ons onthalwe te kou. Ons is so líéf vir Afrikaans.
Maar ons blog nie. Ons dra nie by tot die Afrikaanse afdeling op Wikipedia nie. Ons vervaardig nie video's oor die brandpunte wat Suid-Afrikaners vandag raak nie. Kortom: ons bevolk nie die grootste inligtingsnetwerk wat hierdie planet in 4.5 biljoen jaar gesien het met die Nederfrankiese basterwonder wat oor 300 jaar aan die Suidpunt van Afrika wortelgeskiet het nie. Straks is dit te veel moeite.
Liefde gaan tog oor in dade, nie waar nie?
Dit is nie verengelsing wat Afrikaans bedreig nie. Dit is ons eie lamsakkigheid.
(Ek hou van omies met bierpense, so van die os op die jas. Hulle r0x.)
– Johan Swarts is 'n skrywer, vervaardiger en sosiale mediakenner. Hy is 'n behendige fabriseerder van digitale media, lief vir filosofie en verknog aan musiek. Sy blog is te vinde by http://gormendizer.co.za